Deklaracja Władimira Putina o gotowości do rozmów padła w tej samej dobie, w której rosyjskie drony uderzyły w ukraińską energetykę. Spory o Starlink i o lukę w PHP pokazują, że o infrastrukturze krytycznej decydują dziś firmy, nie państwa.
Świat
Według ukraińskich sił powietrznych Rosja wystrzeliła w nocy 176 dronów, z których 140 zestrzelono; tych liczb nie potwierdzono niezależnie. Uderzono między innymi w elektrownię cieplną DTEK, co zatrzymało generację, oraz w Sumy, gdzie są ranni. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysłało alerty dla województw lubelskiego i podkarpackiego, a polskie myśliwce wyszły w powietrze. Po spotkaniu z wysłannikiem Trumpa Steve'em Witkoffem Putin ogłosił gotowość do trójstronnych rozmów USA–Ukraina–Rosja o bezpieczeństwie europejskim. Zełenski ostrzega, że bez pocisków Patriot Rosja może zwiększyć ataki balistyczne. Rozmowy służą kupowaniu czasu przed zimą, a uderzenia mają degradować energetykę, zanim ten czas zostanie wykorzystany. (Ukrainska Prawda, BBC, TVN24)
Donald Trump powiedział, że Elon Musk przywrócił Starshieldowi, wojskowej wersji Starlinka, pełny dostęp i zniósł ograniczenia prędkości, ale nie wskazał, kto o nie wnioskował. AP opisuje sprzeczne relacje urzędników i wzajemne obarczanie się winą, a Musk od miesięcy zaprzecza, że odcinał Ukrainę. Starlink jest elementem dowodzenia na froncie, więc o jego wydajności decyduje prywatny właściciel, nie państwo prowadzące wojnę. Dla Europy to argument, że infrastruktura wojskowa nie może zależeć od jednego dostawcy spoza Sojuszu. (BBC, Deutsche Welle, Ukrainska Prawda)
Szef Międzynarodowej Agencji Energii Fatih Birol ostrzegł w Berlinie, że unijne zapasy gazu są najniższe w historii pomiarów. Wielka Brytania ma płacić jedne z najwyższych cen energii w Europie, bo sprowadza gaz po wysokich stawkach. To kryzys bufora, nie dostaw: przy niskich zapasach każda przerwa natychmiast przekłada się na cenę hurtową. Polska ma terminal LNG i Baltic Pipe, ale nie jest wyspą cenową, więc rachunek za zimę zależy od reszty kontynentu. (Al Jazeera, Guardian)
Polska
Stała baza wojsk USA w Polsce ma kosztować 15 mld zł, a decyzja Białego Domu spodziewana jest w grudniu — powiedział portalowi wnp.pl wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Dokumenty o kierunkach rozmieszczenia trafią do Pentagonu w listopadzie. Brane są pod uwagę Wrocław, Poznań, Bydgoszcz i Szczecin, wszystkie na zachód od Wisły, co odpowiada oczekiwaniom strony amerykańskiej; mówi się o około 5 tys. żołnierzy i zapleczu dla 25 tys. osób. To wciąż koncepcja, nie umowa: nie wiadomo, kto sfinansuje 15 mld zł, a strona polska mówi o „zabezpieczeniu środków”. (Rzeczpospolita)
Saudi Aramco rozważa sprzedaż polskich aktywów, w tym udziałów w Rafinerii Gdańskiej, albo ograniczenie działalności nad Wisłą; „Rzeczpospolita” opisuje dwa scenariusze, a stawką są miliardy złotych. Orlen, który zapowiedział 1,6 mld zł odpisów za trzeci kwartał, jest drugą stroną układu. Informacja pochodzi z zajawki, pełny tekst nie był dostępny. Jeśli Saudyjczycy wyjdą, pytanie nie brzmi, ile dostaną, ale kto kupi i czy Gdańsk zachowa dostęp do ropy na tych samych warunkach. (Rzeczpospolita, Bankier)
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz ogłosiła rezygnację w czwartek wieczorem, krótko po tym, jak Sejm odrzucił różnicą dwóch głosów projekt PSL znoszący dwukadencyjność wójtów, burmistrzów i prezydentów. Za projektem zagłosowało 10 posłów spoza PSL, głównie z KO i Nowej Lewicy, a połowa klubu Polska 2050, czyli 6 z 12 posłów, poparła go. Oficjalny powód dymisji to dwukadencyjność; OKO.press pisze, że motywem mogła być nominacja Andrzeja Domańskiego na wicepremiera, ale zastrzega, że to plotka z Onetu. Szymon Hołownia zapowiedział, że klub zostaje w koalicji, a PSL szykuje projekt limitów kadencji dla posłów i senatorów. Przy takiej większości każdy projekt ustrojowy jest negocjacją. (OKO.press, TVN24, Onet)
Technologia
Lukę w PHP odkryli ludzie, a agenci AI pomogli ustalić, jak ją wykorzystać — podaje AP, korygując narrację o tym, że „znalazła” ją sztuczna inteligencja. Według TechCruncha znalazła ją firma Calif w ramach inicjatywy OpenAI „Patch the Planet”, a model GPT-5.6 Sol brał udział w analizie. The Register opisuje exploit VulnCheck, który omija ASLR na x86-64 przy produkcyjnej konfiguracji PHP i prowadzi do zdalnego wykonania kodu w wersji 8.4.26; łatki wyszły w środę, a ataki trwały przed ujawnieniem. PHP Foundation twierdzi, że problem znany był od audytu w 2024 roku, a opóźnienie było „awarią strukturalną”. Historia nie jest więc o tym, że AI znalazła lukę, lecz o tym, że skróciła czas między łatką a eksploatacją. (The Register, NYT)
Urząd certyfikacji eMudhra wychodzi z rynku certyfikatów TLS po wadliwej ceremonii podpisania klucza, która pozwalała wystawiać certyfikaty dla dowolnej domeny. Dzień wcześniej firma broniła „śmiesznie słabych” kluczy prywatnych argumentem, że przeszła audyty. Zaufanie do HTTPS opiera się na procedurach, nie na matematyce: jedna zła ceremonia wystarcza, by osłabić cały łańcuch. (Ars Technica)
Globalne dostawy komputerów spadły w trzecim kwartale o 21 proc. rok do roku, po miesiącach podwyżek cen pamięci — podaje Counterpoint. W tym samym tygodniu Nasdaq spadł o 2,6 proc. w obawie o wydatki na AI. Moc obliczeniowa dla modeli zabiera podaż pamięci, a konsument płaci cenę: koszt AI widać już nie w chmurze, lecz w cenie laptopa. (The Verge, Al Jazeera)
Nauka
Prime Medicine poinformowała, że pierwszy pacjent otrzymał terapię prime editing in vivo w chorobie Wilsona; edycja DNA w komórkach wątroby ma usunąć mutację, która uniemożliwia wydalanie nadmiaru miedzi. To badanie pierwszej i drugiej fazy, wyniki mają być ogłoszone w przyszłym roku, a „Nature” opisuje je w materiale newsowym, nie w recenzowanym artykule. Nie ma danych o skuteczności ani o działaniach niepożądanych. Wątroba jest jednym z najłatwiejszych celów, więc powodzenie otworzyłoby drogę innym chorobom metabolicznym. (Nature)
W badaniu na 1137 pacjentach po chirurgicznym usunięciu czerniaka wysokiego ryzyka kombinacja spersonalizowanej szczepionki intismeran i pembrolizumabu obniżyła ryzyko nawrotu lub zgonu o 42 proc. w porównaniu z samym pembrolizumabem; po dwóch latach 82 proc. pacjentów było żywych bez nawrotu, wobec 70 proc. w grupie kontrolnej. Wyniki prezentowano na kongresie ESMO w Madrycie i przyjęto do „New England Journal of Medicine”, ale artykuł nie przeszedł jeszcze recenzji. To najmocniejszy dotąd sygnał fazy trzeciej dla szczepionek neoantygenowych, choć 42 proc. dotyczy złożonego punktu końcowego, a przeżycie całkowite nie jest dojrzałe. (Guardian)
The Register opisuje pierwszy przypadek podania pacjentowi wirusa zaprojektowanego przez model AI — bakteriofaga do walki z bakteriami opornymi na antybiotyki. Terapia fagowa jest stara; nowe jest to, że model skraca projektowanie faga pod konkretny szczep. To prawdopodobnie opis przypadku, nie badanie kliniczne; status recenzji nie jest znany. (The Register)
Społeczeństwo
Modelowanie Imperial College Grantham Institute obejmuje 854 miasta i około 50 tys. zgonów latem 2026 roku; 32 tys. z nich przypisano antropogenicznej zmianie klimatu, a udział ten wzrósł z około 40 proc. na początku wieku do 65 proc. Najwyższe wskaźniki na milion mieszkańców odnotowano na Malcie, we Włoszech i na Węgrzech, najwięcej zgonów — we Włoszech, Francji, Hiszpanii, Niemczech i Wielkiej Brytanii; osoby w wieku 85 lat i starsze to prawie połowa zgonów. To szacunki modelowe, nie dane z aktów zgonu: raport nie przeszedł recenzji, a część badaczy kwestionuje metodykę. Jednostką adaptacji jest miasto, a samotność i ubóstwo zwiększają ryzyko. (Guardian, Politico)
W Liechtensteinie dziedziczny książę Alojzy użył pierwszego weta w swoim panowaniu, by odrzucić ustawę aborcyjną przyjętą przez parlament i popartą petycją obywatelską. W Polsce w szóstą rocznicę wyroku Trybunału Konstytucyjnego tysiące osób protestowało za liberalizacją prawa. Dwa różne mechanizmy prowadzą do tego samego: prawa reprodukcyjne są wyjęte z gry demokratycznej. Różnica jest w legitymacji — w Liechtensteinie weto jest jawnie polityczne, w Polsce ukryte w języku konstytucji. (Guardian, DW)
Na co patrzeć
W niedzielę Serbia głosuje w wyborach, które „Lista Studencka” chce zamienić w referendum o dwunastu latach rządów Aleksandara Vučicia — bez lidera, więc bez oczywistego partnera do rozmów po wygranej.
Wybory w Izraelu są 27 października, a cytat Benjamina Netanjahu o „jedynym sposobie” usunięcia zagrożenia ze strony Iranu jest potwierdzony, inaczej niż anonimowy przeciek o uderzeniach po amerykańskich wyborach śródokresowych.
Inwestycja Elona Muska w Skydance, wiązana z rozgrywką o TVN, znana jest tylko z zajawki „Bankiera”; pełny tekst nie był dostępny, więc na razie to sygnał, nie fakt.